tag:blogger.com,1999:blog-85873592012-01-22T23:05:45.277-08:00अद्यतनविषयान् अधिकृत्य संस्कृतेन इतिवृत्त-लेखनम् ।अनामकःnoreply@blogger.comBlogger2841100tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-29552478560167415482011-02-08T07:36:00.001-08:002011-02-08T07:47:12.202-08:00

श्रूयते विद्वद्वचनम् -- उपमा कालिदासस्य भारवेरर्थगौरवम्दण्डिनः पदलालित्यं माघे सन्ति त्र्यो गुणाः ॥ सर्वस्मिन्नपि श्लोके काचित् उपमा निरूप्यते कालिदासेन । प्रेक्षकैः अतिमात्रं कालिदासवचनानि परिशील्य, तस्य काचित् उपमा एव विशेषणत्वेन उपक्षेपिता । कुतः इयम् उपमा इति पृष्ठे -- संचारिणी दीपशिखेव रात्रौ यं यं व्यतीयाय पतिंवरा सा नरेन्द्रमार्गाट्ट इव प्रपेदे विवर्णभावं स स भूमिपालः ॥६,६७॥

अनामकःnoreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-69966563901329489272011-02-04T22:08:00.001-08:002011-02-04T22:09:51.223-08:00

अमरकोषस्य विश्वप्रशस्तस्य प्रस्तावना अनावश्यकी । भारतरत्नेषु इदमपि अन्यतमम् । तथापि कथञ्चित् इमे अमूल्यग्रन्थाः केवलं पूज्यन्ते । अद्यत्वे कण्ठस्थीकरणपरम्परा नष्टा इव । अतः शतकेऽस्मिन् कैश्चन विद्वद्भिः अमरकोषस्य नूतनं संक्षिप्तं संस्करणं प्रकाशितम् । यत्र अमरसिंहस्यैव पद्धतिम् अनु श्लोकाः केचन विरचिताः, अन्ये अनूदिताश्च । अमरकोषः -- १५०० श्लोकाः अमरकोषसंग्रहः -- ६६६ श्लोकाः अमरसारः -- ५३०

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-57448057866145164602011-01-30T07:40:00.001-08:002011-01-30T07:40:40.904-08:00

यथा काव्यप्रवेशस्तरे प्रशस्तः रामोदन्तः प्रयुज्यते, तथैव कुत्रचित् ग्रन्थान्तरं रामायणसङ्ग्रहो नाम । यस्य च आदिमः श्लोकः -- सीतारामपादाब्जान् अभिवाद्य तनोम्यहम् ।सुखबोधाय बालानां श्रीरामायणसङ्ग्रहम् ॥ प्राचीनपद्धत्या तु शब्दरूपावलिं धातुरूपावलिं तथा अमरकोषं कण्ठस्थीकृतवन्तः गुरवः, तदधीनाः छात्राश्च सर्वत्र प्रकाशं क्षिप्त्वा पठन्ति स्म । तद्यथा -- पादाग्रं प्रपदं, पादः पदङ्घ्रिश्चरणोऽस्त्रियाम्

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-31725261757557353442011-01-29T22:53:00.001-08:002011-01-29T22:53:20.551-08:00

विदितं सर्वैर्यत् सप्तसु विभक्तिषु कारकाणि षट् इति । तद्यथा श्लोकेन स्मर्यते -- कर्ता कर्म च करणं संप्रदानं तथैव च ।उपादानाधिकरणे चेत्याहुः कारकाणि षट् ॥ सप्ताहान्ते प्राथमिकवर्गे कस्मिंश्चित्, विभक्त्यर्थः प्राकाश्यत । तत्र यदा कारकसंज्ञाः उक्ताः, प्रतिपदार्थः बोधनीयः अभवत् । तद्यथा -- किमिदं संप्रदानत्वं, किमिदम् उपादानत्वम्, इत्यादयः प्रश्नाः पृष्टाः । संज्ञया संज्ञीबोधः सहसा न सञ्जातः ।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-88287142810261405872011-01-20T08:22:00.001-08:002011-01-20T08:23:15.698-08:00

रामायणे अयोध्यावर्णने मन्त्रिणः सुवर्णिताः । तेषु विशेषणेषु अन्यतमानि सर्वजनजीवितयोग्यानि -- विद्याविनीताः -- विद्याविनयोभयसंपन्नाः यथावचनकारिणः -- यथावचनं कुर्वन्ति, सत्यप्रतिज्ञाः स्मितपूर्वाभिभाषिणः -- निर्मत्सरत्वम् सततं प्रियवादिनः एवं च राजगुणं संहरति -- प्रजानां पालनं कुर्वन्नधर्मं परिवर्जयन्

अनामकःnoreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-52463617599305205462011-01-15T11:24:00.001-08:002011-01-15T11:24:48.005-08:00

ख्यातदशरशासिता पुरी इयम् । सा च सत्यनामा इति वाल्मीकिना विवृतम् । सत्यनामा यथार्थनामा अन्वर्थनामा । अत्र टीकाकारैरुच्यते -- न कैश्चित् योधितुं शक्या इति अयोध्या अयोभिः विष्णुब्रह्मशिवैः ध्यायते नित्यं स्मर्यते या सा अयोध्या द्वितीयार्थप्रकाशः कुत इति प्रश्नः । यदि भवद्भिः प्रेक्षावद्भिः ज्ञायते, कृपया सूचनीयाः अत्र वयम् ।

अनामकःnoreply@blogger.com10tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-79186408498079014742011-01-14T04:51:00.001-08:002011-01-14T05:31:29.799-08:00

आबालवृद्धं सर्वमपि विविधाभिः कथाभिः कालं नयति । अतः तत्रैव ऋषिभिः इहलोकतथ्यानि परलोकतथ्यानि च सूत्रितानि ।  अयं च कथोपायः इति कथ्यते । महर्षिवाल्मीकिना रामायणं, तथैव चतुर्मुखब्रह्मणः पुनर्चोदनात् योगवासिष्ठं च ग्रथिते । तत्रैव उत्तरग्रन्थे उच्यते -- “कथोपायान् विचार्यादौ मोक्षोपायान् इमान् अथ । यो विचारयति प्राज्ञो न स भूयोऽभिजायते” -- इति । टीकाकारः उपबृंहति -- कथा एव

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-56918069659584942842010-12-03T09:05:00.000-08:002010-12-03T09:34:39.135-08:00

दुःखत्रयाभिघातानां संसारिणां शब्दब्रह्म वेदः परात्परमार्गः। मार्गत्रयं प्रस्थानत्रयम् आश्रियते आस्तिकैः। स च -- उपनिषदः, भगवद्गीता, ब्रह्मसूत्रं चेति। यद्यपि गीता स्वयं भगवता श्रीकृष्णेन उच्चरिता, तथाऽपि तस्याः पौरुषेयत्वं विद्यते। पुनश्च आस्तिकदृष्ट्या उपनिषदः मूलग्रन्थः प्रकृतिः। तस्य ग्रन्थस्य द्वे विकृती। गीता नाम प्रमाणीकृताः शिथिलीभूताः उपनिषदः। ब्रह्मसूत्रं नाम युक्त्या घनीभूताः उपनिषदः।

अनामकःnoreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-37347998039207633032010-11-29T12:58:00.000-08:002010-11-29T12:58:01.733-08:00

प्रायशः सर्वेषां संस्कृतज्ञानां वेदान्ते रुचिः भवति, अल्पीयसीम् अपि। प्रसिद्धं प्रस्थानत्रयम् -- उपनिषदः, ब्रह्मसूत्रं, भगवद्गीता -- चेति। किन्तु तत्र तत्र सूत्रता मृग्या अनुपलभ्या वा सामान्यैः गुरुविहीनैः अस्माभिः। अतः काचित् टीकाऽपि आश्रयणीया भवति। अद्यत्वे सर्वेषां ग्रन्थानाम् अनुवादः क्रियते। तादृशी भाषान्तरटीका संगृह्यते सर्वविधच्छात्रैः। कुतः संस्कृतस्य आवश्यकता ? भूतकाले संस्कृतलोकविदुषां

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-22757044043334779692010-11-21T00:07:00.000-08:002010-11-21T00:09:44.042-08:00

सिंहावलोकनन्यायः प्रसिद्धः। सिंहः अग्रेगम्यमानः सन्नपि क्वचित् पृष्ठभागे दृष्टिं प्रसारयति। तथैव कर्तुं गुरवः उपदिशन्ति। प्रतिदिनं रात्रौ शयनात् प्राक् विचार्यं -- किं सुकृतं, किं दुष्कृतं चेति। किम् अनुकार्यं, किं परिष्कार्यं चेति। एवमेव सर्वाभिः संस्थाभिः नियमितरूपेण विहङ्गमालोकनं सिंहावलोकनं च करणीयम्। अद्य कञ्चन ग्रन्थं पठ्यमानः आसम्, यत्र अन्वयपूरणार्थम् अग्रिमश्लोकस्य किञ्चन पदम् आवश्यकम्

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-66811495306692324162010-11-19T08:39:00.000-08:002010-11-19T08:45:38.396-08:00

आन्तर्जालक्षेत्रे कस्मिंश्चित्, कस्यचन ग्रन्थस्य उपस्थापनं कृतम्। अतः सः ग्रन्थः बहुभिः संस्कृतानुरागिभिः परिशीलितः। कृतो वा तलस्पर्शः। भवतु नाम। ग्रन्थोऽयं उपनिषत्प्रसाद-नामकः स्वामिना भास्करानन्द-सरस्वती-वर्येण विरचितः। मुखोपनिषदां सरला व्याख्या इयं, प्रथमावृत्त्यै। प्रथमावृत्तिग्रन्थेषु मम प्रीतिः वर्त्तते। कथञ्चित् अद्य छात्रैः मूलं पठ्यते, पक्षान्तरे प्रसिद्धभाष्यं किञ्चन। मध्ये तु

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-48694613339543041162010-11-16T07:59:00.000-08:002010-11-16T07:59:00.836-08:00

कदाचित् अस्मदितिहासं स्मरन्तः वयं गुणं गुणयामः, दोषान् उपप्रेक्षामहे च। वस्तुतया विस्मरणशक्तिः करुणामयेश्वरस्य कश्चन वरः। बहुत्र आदर्शपुरुषान् उन्नीय, पूजाभावना उत्पाद्येत, यस्मात् आवयोः अन्तरं कल्प्यते। ततः अस्माभिः न कश्चन प्रयासः करणीयः ननु? किन्तु तथ्यम् अन्यथा विद्यते। सर्वेणापि सर्वस्यामपि अवस्थायां प्रयाशः करणीयः, यस्मात् स्वोद्धारः शक्यः। उपनिषदि ईदृशः कथाः भूरि श्रूयन्ते। श्वेतकेतुः

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-11047370793358742222010-11-10T08:30:00.000-08:002010-11-10T08:38:36.152-08:00

वाङ्मयं विशालम् अपारं च। तत्र वासनाच्छादितः सर्वपठिताऽपि रुचिकरं किञ्चित् प्राप्येत एव। बहुशः संस्कृतकृतयः दीर्घाः भवन्ति। अधिकोक्तिः अतिशयोक्तिश्च विद्यते इव। यदि मूलभाषया संस्कृतेनैव पठ्यते, न कापि न्यूनता अनुभूयते, यतो हि सहजम् एव इदं कथासु। किन्तु, यदा अनुवादः पठ्यते व्यर्थता भाति या आधुनिकैः बहुभिः उपेक्ष्यते। उदाहारः कश्चित् -- योगवासिष्ठे सुरुचिः नाम काचित् स्त्री हिमवतः शिखरे उपविष्टा

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-4131688972157022282010-11-09T06:43:00.000-08:002010-11-09T06:43:22.921-08:00

अस्मदाचार्यबोधः यत् सर्वोऽपि लोकः गुरुः इति। नाम, सर्वस्याम् अपि व्यक्त्यां गुणाः सन्ति। सर्वस्याः अपि व्यक्त्याः परिशीलनात् स्वपरिष्कारः स्वोद्धारश्च शक्यः, सः तस्मात् आचरणीयः। सर्वशास्त्रोक्तिः यत् आदौ साधकेन प्रयासः करणीयः, तदनु स्वयं प्रकृतिः गुरुं प्रेषयति, पठनावसरो वा कल्पयति चेति। उपनिषद्सु अपि बहुचित्रितम् इदम्। छान्दोग्योपनिषदि सत्यकामः गुरुम् उपससार। तदा गुरुसेवार्थं गोवृन्दवृद्धौ

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-58537282247291744162010-11-03T09:29:00.000-07:002010-11-03T09:30:46.845-07:00

प्रख्यातेन स्वामिना शिवानन्देन उच्यते यत् साधना च अभ्यासश्च पर्यायपदे इति। नाम, साधना = अभ्यासः। तां साधनां विना, तम् अभ्यासं विना न किञ्चित् फलति। सर्वक्षेत्रतथ्यम् इदम्। पदं एकैकम् अग्रे संस्थाप्य चलनाभ्यासः शैशवे। तदेव सातत्येन क्रियमाणं धावनाभ्यासः बाल्ये। स्वामिना उच्यते यत् वेदान्तक्षेत्रे बहवः कुतूहलिनः सन्ति, किन्तु कृताभ्यासाः आत्मविचारवन्तः अङ्गुलीगणनीयाः इति। संस्कृतक्षेत्रेऽपि

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-3902705852838203522010-10-28T10:10:00.000-07:002010-10-28T10:10:05.624-07:00

अधुया संस्कृतस्य न किमपि उत्कृष्टं पदं व्यवहारे, न वा मध्यमम्। जिह्वाग्रवासिनी शुभ्रवस्त्रधारी सा देवी इदनीं मशीमयी संजाता। कुत्रचित् शरीराङ्गलेपनम्, अपरत्र कागदलेखनम्। अत्र कादाचित्की प्रार्थना क्रियते, कस्याश्चित् सूक्तेः अनुवादाय। तदा तदा, प्रथमं यत् मनसि स्फुरति, यत् अवधार्य, कृतयः परिशील्यन्ते। तदा सर्वदापि सुन्दरतरवचनं दृश्यते। हा हन्त! यदि एवं व्यवहारे प्रयुङ्क्ते, तस्मादेव अभ्यासात् ताः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-24451097471690539312010-10-25T21:07:00.000-07:002010-10-25T21:07:42.007-07:00

सर्वस्मिन् अपि क्षेत्रे, आचार्येण नीयमानस्य वटोः चिन्ता अकार्या। तदभावे "टीका गुरूणां गुरुः" इत्यादिन्यायद्वारा गुरुम् अन्विषति सत्यपि, यथाशक्ति अग्रे सरणीयम्। तत्र तु टीका अनुवादः वा महते लाभाय भवति। तथापि क्वचित् सन्देहो विद्यते। पञ्चतन्त्रे कथामुखे पुत्रबुद्धिप्रकाशाय अमरशक्तिः सचिवान् आदिशति। तत्र सुभाषितम् अयं विद्यते -- किं तया क्रियते धेन्वा या न सूते न दुग्धदा । कोऽर्थः पुत्रेण जातेन यो

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-92041296779781575642010-10-25T07:21:00.000-07:002010-10-25T07:21:28.897-07:00

पञ्चतन्त्रपठनावसरे केचन प्रश्नाः उद्भवन्ति -- (१) राज्ञा अमरशक्तिना त्रयः विवेकरहिताः पुत्राः बुद्धिप्रकाशनार्थं विष्णुशर्मणे ब्राह्मणाय समर्पिताः। तस्य च ब्राह्मणस्य सिंहनादः -- एतान् मासषट्केन नीतिशास्त्रज्ञान् करोमि -- इति। किन्तु २४० पुटैः लघ्वाकारवान् अयं ग्रन्थः। अस्माभिः प्रतिदिनं पुटद्वयमात्रं पठित्वा मासषट्केन संपूर्णं ग्रन्थं पठितुं शक्यते। आदिनं विष्णुशर्मणा विवेकरहितबुद्धिप्रकाशाय

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-53660163838200642212010-10-22T09:57:00.000-07:002010-10-22T09:57:56.581-07:00

बहवो वयं संस्कृतं पठामः, तेषु केचन एव तया भाषयाऽपि संभाषणं कुर्वाणाः स्मः। द्वाभ्यां मासाभ्यां प्राक् आवासीयशिबिरे कैश्चन अस्माभिः समासाभ्यासः कृतः। तदा स्वयं एव सर्वच्छात्रेण द्वित्राणि समस्तपदानि निर्माय अस्माभिः किञ्चन शिबिरानुभवकथनवाक्यं मुद्रितम्। तच्च अत्र श्रूयताम्। बहूनां भागिनां सर्वप्रथमसमासनिर्माणप्रयत्नः अयम्। श्लाघनीयः ननु प्रयत्नोयम्? अवतारणाय --  mp3 पत्रम्। ००:०१:४० होराः। १,५७

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-9211876184813984062010-10-21T06:20:00.000-07:002010-10-21T06:20:46.825-07:00

वाल्मीकिजयन्ती अद्य श्वो वा भविता। भारते क्वचित् अद्य पर्वदिनम् आचर्यते। बङ्गलूरुनगरे शुक्रवासरे श्वः विरामदिनम् उद्घुष्टम्। न केवलं तं महर्षिं स्मर्तुं स्तोतुं वा अवसरोऽयं, प्रत्युत तस्य कृतीः प्रयोक्तुं दिव्यावसरोऽयम्। समाजे किञ्चित् दलं स्वं वाल्मीक्यनुयायि मन्यते। सर्वोत्कृष्टकृती रामायणं, योगवासिष्ठं च ये द्वे श्रीवाल्मीकिना विरचिते। पूजावसरे एतयोः द्वयोः पठनम् एव मुख्यांशः। योगवासिष्ठे

अनामकःnoreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-31743492705744996932010-10-19T09:50:00.000-07:002010-10-19T09:50:31.285-07:00

वयं बहवः अनौपचारिकसंस्कृतपठनपाठने रताः। यत्र धनं नैव अपेक्ष्यते, बहुत्र प्रतिस्पन्दनासु सर्वाऽपि व्यवस्था उत्कृष्टा इति अङ्क्यते। किन्तु वयं स्वस्मिन् न्यूनताः अभिजानीमः, ताः परिष्कर्तुं च प्रयतमानाः। अद्य चित्रमिदं दृष्ट्वा मन्दस्मितः जातोऽहम्।

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-30235451028402779272010-10-19T09:28:00.000-07:002010-10-19T09:28:57.686-07:00

कतिपयदिवसेभ्यः प्राक् केनापि अङ्कितं प्रतिस्पन्दनासु यत् बहवः राजनीतिवन्तः संस्कृतभाषया शपथं कुर्वन्ति, प्रत्युत न कुत्रचित् तया व्यवहारभाषया वादविवादः श्रूयते सदसि इति। अद्य क्वचित् एकेन उक्तं यत् अपरेण संस्कृतभाषया व्यवहरामि इति, यतो हि तयोः व्यवहारभाषा असमाना। दौर्भाग्यं यत् संस्कृतं ईदृक् हास्यास्पदं विद्यते। कदाचित् वार्ताहरेण सरलसंस्कृतभाषया एते महोदयाः प्रष्टव्याः एव।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-74980123403064119222010-10-17T11:29:00.000-07:002010-10-17T11:29:50.941-07:00

अनुवर्तते ध्वनिमाला। सत्त्रेऽस्मिन् कुशीलवयोः प्रवेशः ध्वनितः। अवतारणाय --  mp3 पत्रम्। ००:१५:११ होराः। ३,४८ MB ॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-75488494899043935042010-10-16T04:51:00.000-07:002010-10-16T04:51:57.911-07:00

दशमीतिथिः समासन्नः। नवरात्रे अहोरात्रं घोरतरं तपः कृत्वा, मानसिकासुरान् मधुकैटभादीन् विजित्य जितेन्द्रियाः इव सर्वेऽपि एकाग्रबुद्धयः कृतव्रताः वीतमन्यवः। क्वचित् सूर्योदये नवमीशेषत्वात् श्वो भूत्वा विजयदशमी आचर्यते, अपरत्र अद्यैव। पुण्यकालेऽस्मिन् आयुधपूजा क्रियते, यत्र ज्ञानैकलक्षणाः पुस्तकपूजां कुर्वन्ति। दृष्टप्राये चलनचित्रे अत्र स्थाप्येते यत्र पुण्यपात्राणि रामादयः ऋषयश्च बुद्बुधगिरा

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-23930457276804861972010-10-15T06:07:00.000-07:002010-10-15T06:07:44.662-07:00

२०११, Jan मासे, बेङ्गलूरु-नगरे विश्वसंस्कृतपुस्तकमेला प्रवर्तिष्यते। अदृष्टप्रायः कार्यक्रमः अयं यत्र बहवः संस्कृतप्रेमिणः भागं वक्ष्यन्ति। कार्यक्रमयोजना सूक्ष्मेक्षिकया क्रियमाणो विद्यते इति तथ्यम् एव। किन्निमिता मेला? उद्देशाः के? भविष्यन्ति कानि? इत्यादयः प्रश्नाः करपत्रेऽस्मिन् विवृताः सन्ति। तच्च सर्वैः अवलोक्यम्। मेला इयं गम्या एव। "अपूर्वस्य संस्कृतजगतः अभूतपूर्वं दर्शनम्" इति

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-65380262417813291392010-10-14T06:21:00.000-07:002010-10-14T06:21:19.125-07:00

दक्षिणाम्नायशारदापीठे शृङ्गगिरौ नवरात्रोत्सवः वैभवेन आचर्यते। आमन्त्रणं संस्कृतभाषयाऽपि विद्यते, यच्च अत्र पठितुं शक्यम्।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-37593474998941005242010-10-13T06:48:00.000-07:002010-10-13T06:49:15.770-07:00

पदमिदं श्रुतप्रायम् एवम्। हंसारूढा, गजारूढः, रथारूढः, वृक्षारूढः इत्येवं समासे च। ध्यानश्लोकादिषु अपि प्रचुरः प्रयोगोऽयं यथा -- गृहाणार्घ्यं मया दत्तं गजारूढ नमोऽस्तु ते॥ भारतीयाः वयम् इति श्रुत्वा, क्वचित् विदेशीयानि मित्राणि पृच्छेयुः एव -- गजारूढेन भवता पाठशाला गम्यते स्म नु? -- इति। तदा -- आम्, परन्तु आरोहणं क्लेशाय -- इति प्रत्युच्चार्य, तदनु चलच्चित्रम् इदं दर्शनीयम् ।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-61904840047757977432010-10-11T07:57:00.000-07:002010-10-17T11:52:02.007-07:00

पूर्वं ध्वनिमाला आरब्धा। द्वितीयविघ्नशमनार्थं द्वितीयम् इदम्। अवतारणाय --  mp3 पत्रम्। ००:१२:५८ होराः। ३,०४ MB ॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-6189823337697713742010-10-10T23:59:00.000-07:002010-10-10T23:59:59.661-07:00

सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि । एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम् ॥ ११-३६ हे देवि ! अखिलेश्वरि ! अखिलस्य विश्वस्य ईश्वरि व्यापिके ! सर्वाबाधाप्रशमनं सर्वदुःखोपशमः। अस्मद्वैरिविनाशनं  अस्माकं वैरिणां दैत्यानां विनाशनं विध्वंसः। एवंविधम् एतत् उपन्यस्तं कार्यं त्वया जगदुपकारकं कर्म कर्तव्यम्।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-60773738884892657682010-10-10T23:51:00.000-07:002010-10-10T23:51:53.734-07:00

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान् । त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति ॥ ११-२८ हे देवि ! त्वं तुष्टा सती त्वाम् आश्रितानाम् अशेषान् रोगान् उपद्रवान् अपहंसि नाशयसि। रुष्टा सती सकलान् कामान् सकलान् अभीष्टान् अर्थान् अपहंसि। त्वाम् आश्रितानां नराणां न विपत्, आपत् न विद्यते। विशेषतः ये त्वाम् आश्रिताः, ते अन्येषाम् आश्रयतां प्रयान्ति।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-6712478153534526762010-10-10T23:42:00.000-07:002010-10-10T23:43:12.553-07:00

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते । भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते ॥११-२३ सर्वस्वरूपा सर्वतः सर्वत्र पाणिपादम् अनन्तोऽवयवो यस्याः सा। यद्वा सर्वसु अरूपं यस्याः सा तथोक्ता। सर्वस्य स्वामिनी हे सर्वेशे ! सर्वशक्तिभिः समन्विता । हे देवि ! त्वं भयेभ्यः नः देवान् त्राहि त्रायस्व। देविदेवीति प्रसादने द्विरुक्तिः।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-17631820307843180412010-10-10T23:36:00.000-07:002010-10-10T23:42:59.509-07:00

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे । सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ११-११ शरणम् आगताः रक्ष रक्षेति प्रपन्नं प्राप्ताः, ते एव दीनाः दुःखभाजः आर्ताश्च दुःखिताः, तेषां दुःखेभ्यः परित्राणं परिरक्षणं तदेव परं मुख्यम् अनयम् वर्त्म च यस्याः सा शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणा। हे देवि ! नारायणि ! सर्वस्य लोकस्य आर्तिहरे ! पीडादूरीकर्त्रि ! नमोऽस्तु ते।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-14450743456518983852010-10-10T23:24:00.000-07:002010-10-10T23:28:47.653-07:00

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके । शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते ॥ ११-९ सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये सर्वेषां मङ्गलादीनां यत् माङ्गल्यं तद्रूपे ! शिवे कल्याणकारिणि ! सर्वार्थसाधिके सर्वेषाम् अर्थानां साधिके साधयित्रि ! शरण्ये शरणार्हे ! त्र्यम्बके त्रिनेत्रे ! गौरि गौरवर्णे ! नारायणि विष्णुमाये ! नमोऽस्तु ते॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-68708451342985139872010-10-10T23:15:00.000-07:002010-10-10T23:28:13.427-07:00

दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि । दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या सर्वोपकारकरणाय सदार्द्रचित्ता ॥ ४-१६ हे देवि ! दुर्गे ! स्मृता सती त्वं अशेषजन्तोः सर्वस्यापि प्राणिनः भीतिं हरसि। स्वस्थैः अभीतैः तु जन्तुभिः स्मृता सती त्वं शुभां मतिं बुद्धिं ददासि। दारिद्र्यदुःखभयहारिणि ! दारिद्र्यतः समुत्थितं दुःखं, तस्मात् भयं, तत् हरतीति तच्छीला। त्वदन्या का

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-2275317227726380452010-10-10T23:04:00.000-07:002010-10-10T23:27:19.147-07:00

ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा । बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति ॥ १-४२ न हि केवलं प्रवृत्तिमार्गाणाम् असौ मोहिका भवति, किन्तु ज्ञानिनाम् अपि। सा देवी भगवती महामाया ज्ञानिनां चेतांसि अन्तःकरणानि बलात् आकृष्य विवेकात् व्यावर्त्य मोहाय प्रयच्छति मोहवन्ति करोति। भवद्विधानां का कथा इति भावः॥ [ दुर्गासप्तशती गूढार्थमयी। प्रकाशितार्थः अत्र अन्वयमात्रप्रायः ]

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-11953145942562181352010-10-08T02:50:00.000-07:002010-10-08T02:50:00.350-07:00

२००९-तमे वर्षे वितस्ता इति शिबिरम् आवासीयं प्रवर्तितं देशस्य अस्य उत्तरे भागे। यथा काश्मीरराज्ये विस्तता नदी प्रवहति, तथैव अत्रापि सा एव पावनी संस्कृतनदी प्रवहतु इति धिया। काश्मीरराज्येतिहासः नीलमतपुराणे किञ्चित् अङ्कितः वर्त्तते। तत्र एव च उच्यते -- वितस्तां ये गमिष्यन्ति ते यास्यन्त्यमरावतीम् -- इति। पुराणमिदम् अन्तर्जाले लभ्यते। तत्र १४३९-तमं श्लोकं भवन्तः पठितारः स्वयम् एव परिशीलयन्तु।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-61111164763621760652010-10-07T17:48:00.000-07:002010-10-07T17:49:34.598-07:00

श्वः आरभ्य नारात्रपर्वकालः। तत्तद्देवताराधने दर्शकसमूहप्राप्त्यर्थं सर्वाभिः देवालयकार्यसमितिभिः पत्राणि विकीर्णानि। प्रायशः सर्वत्र नवरात्रिः इति अपशब्दः प्रयुक्तः। न्यूनातिन्यूनं यदा संकल्पः क्रियते, शब्दः सुप्रयुक्तो भवतु। नवानां रात्रीणां समाहारः नवरात्रम् इति शुद्धिकौमुदी।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-17119534041570019732010-10-07T02:35:00.000-07:002010-10-07T02:35:29.048-07:00

भाषाकौशल्यवर्धनाय सर्वप्रथमोपायः श्रवणम्। अतः ध्वनिमुद्रणश्रवणे मम प्रीतिः वर्त्तते। कदाचित् कस्यचन उपाध्यायस्य स्वानुभववर्णनकथनं शृणोमि स्म। एकदा संस्कृतविद्यालये मञ्चे संस्कृतभाषया एव भाषमाणः सः। पिपासिते जाते सः अपृच्छत् -- किञ्चित् जलम् आवश्यकम् -- इति। परन्तु, पृष्टः संस्कृतच्छात्रः प्रार्थनां नैव अवागच्छत्। वीक्षकेषु अन्यतमेन संस्कृतपण्डितेन प्रादेशिकभाषया सः एव छात्रः पुनः प्रार्थितः, तदा

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-90994122293589909942010-10-06T11:49:00.000-07:002010-10-06T11:49:46.931-07:00

केभश्चित् मासेभ्यः प्राक् प्रसृता वार्ता इयं यत् राजसभायां शपथोच्चारः संस्कृतभाषया कृतः इति। तदिदं मुद्रितं च।

अनामकःnoreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-33720489164634713642010-10-05T10:48:00.000-07:002010-10-05T10:48:28.860-07:00

विमानेन यातायातम् सर्वैः अभ्यस्तम्। अतः यात्रिकैः आरक्षानुशासनोद्घोषणा सर्वथा उपेक्ष्यते। केचन पुस्तकं पठेतुः, एके सङ्गीतं शृणुयुः, अन्ये च संलापं कुर्युः। अतः क्वचित् अवधानाकर्षणार्थम् अतिथिपतिभिः प्रेक्षात्मकं नृत्यं विधीयते। किन्तु किम् अनुशासने अवधानपातः उत नृत्ये इति प्रश्नः अवशिष्यते।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-33117338089800446622010-10-05T10:31:00.000-07:002010-10-05T10:31:08.667-07:00

अस्माकं देशः भारतदेशः। अस्य का व्युत्पत्तिः? भा दीप्तौ अर्थे वर्त्तते। अतः ज्ञानप्राप्तिः एव मुख्योद्देशः यत्र तत् भारतम् इत्युच्यते। कदाचित् श्लोकान्तरमपि श्रुतम् -- भाति सर्वेषु शास्त्रेषु रतिः सर्वेषु जन्तुषु। तारणं सर्वलोकेषु तेन भारतम् उच्यते॥ पौनःपुन्येन स्मारयन्ति ईदृशाः श्लोकाः -- परोपकारं पुण्याय पापाय परपीडनम् -- इति।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-15359564197648545242010-10-03T06:34:00.000-07:002010-10-03T06:34:52.024-07:00

अन्तर्जाले सर्वक्षेत्रचित्राणि दरीदृश्यन्ते। तथापि संसारे प्रकृतिः क्षणशः यदा आलोक्यते, निजसौन्दर्यं स्वयं भासते। अद्य जलबिन्दुं कञ्चन अवलोकयामः।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-23510525439606313962010-10-01T09:37:00.000-07:002010-10-17T11:52:54.770-07:00

आरभ्यते ध्वनिमाला। प्रथमसत्त्रे रामायणस्य प्रचोदनं ध्वनितम्। अवतारणाय --  mp3 पत्रम्। ००:१९:४२ होराः। ४,५१ MB ॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-42133013204070201392010-10-01T02:27:00.000-07:002010-10-01T02:32:36.424-07:00

विश्वेऽस्मिन् ग्रहान्तरे जीवाः केचित् किं वर्त्तन्ते इति प्रश्नः। सर्वेषु लोकेषु पितराः देवाश्च कर्मफलम् अनुभवन्ति इति अस्माकं भारतीयानां विश्वासः। किन्तु अस्मिन् एव भूलोके ग्रहान्तरे प्राणिनः किं वर्त्तन्ते इति प्रश्नान्तरम्। पाश्चात्यैः कैश्चन अनुकूलग्रहान्वेषणे जीवनम् एव यापितम्। सर्वेषु ग्रहेषु सामान्यप्राणिनः जीवितुम् नैव शक्नुवन्ति इति अनुमानम्। असामान्यप्राणिनः नाम भूतपिशाचादयः। बहु कालं

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-76604893103169348852010-09-30T07:00:00.000-07:002010-09-30T07:00:22.816-07:00

उच्चन्यायालयेन ध्वनितम् -- अयोध्यायाः विवादितभूमिः पक्षत्रयाय विभाजनीया। पक्षे मन्दिरं तिष्ठति। पक्षदानं हिन्दुसमाजाय। पक्षदानं मुस्लिमसमाजाय -- इति। मुस्लिमजनैः पुनर्विचारार्थं सर्वोच्चयन्यायालयः प्रार्थ्यते इति सूचितम्। यः निर्णयः हिन्दुसमाजसन्तोषं नैव जनयति, स एव निर्णयः कथमपि  मुस्लिमसमाजदुःखं जनयति। सिद्धं यत् भूमौ अस्यां देवालयः वर्त्तते स्म। आक्रमणस्य फलम् अनुभूय कैश्चन चिरं कालः नीतः।

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-59454099483626236622010-09-29T08:34:00.000-07:002010-09-29T08:39:22.355-07:00

आसेतुहिमालयमपि सोत्कण्ठम् उच्चन्यायालयघोषणां सावधानं श्रोतुं स्तम्भायते। पञ्चषदिनेभ्यः प्राक्, आसन्ने काले, अधिवक्तृभिः पुनः कालक्षेपः कृतः। सर्वेऽपि योद्धारः अनन्यगतिकतया भीताः शान्ताः इव। किं वा कुर्याम? अस्मिन् वा अवसरे अस्माकं मानः रक्षितः भवति? अस्माकं संस्कृतिः रक्षिता भवति? मतान्तराधिकारिनः अधिकृत्य यः मृदुस्पर्शः आचर्यते, या पूजाभावना विधीयते, किं तस्य अंशमात्रं वा भारतीयधर्मं मनसि निधाय

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-20369057971495295202010-09-28T15:28:00.000-07:002010-09-28T15:28:55.074-07:00

सद्यः अमृतानन्दमयीदेव्याः जालपुटप्रकाशः संस्कृतभाषयाऽपि सञ्जातः। क्वचित् तादृशप्रयोगः दृश्यते, यत्र अनुवादमात्रं कृतं भवति। अहो आश्चर्यम्। अत्र न केवलम् अनुवादः, प्रत्युत लेखाः अपि उचिताः। तैः क्रियमाणाः प्रयोगाः श्लाघनीयाः। एवमेव संस्कृतध्वजः सर्वत्र प्रसारितः भवतु। अवश्यं स्फूर्तिदायकम् इदम्। जालपुटोऽयम् अत्र वर्त्तते -- http://www.amrita.in/sanskrit -- इति।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-17140504152427762632010-09-27T09:41:00.000-07:002010-09-27T09:41:19.915-07:00

२००८-तमे संवत्सरे विश्वसंस्कृतदिनोत्सवे, कृष्णशास्त्रिणः भाषणं श्रुणुमः

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-6100205221269816422010-09-26T09:05:00.000-07:002010-09-26T09:05:34.085-07:00

अस्माकं परम्परायां कथानाम् उन्नतपदवी वर्त्तते। रामायणं वा, महाभारतं वा, पुराणं वा, पञ्चतन्त्रं वा, अन्यत् वा भवतु, गृहेषु एताः एव कथाः ज्ञानवृद्धैः वयोवृद्धैश्च श्राव्यन्ते। किन्तु कथञ्चित् अनुवादपरम्परा जाता, संस्कृतपरम्परा नष्टा जाता इव। अतर्जाले तु प्रादेशिकभाषाभिः एताः सर्वाः अपि कथाः श्रूयन्ते, किन्तु मूलभाषया एव, संस्कृतभाषया एव, न किञ्चित् अपि श्रूयते। किं भवद्भिः कैश्चन सरलया मधुरया अनया

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-9775161697116054432010-09-24T15:05:00.000-07:002010-09-27T09:39:02.871-07:00

संस्कृतगृहं नाम तादृशगृहं यत्र कुटुम्बं प्रतिदिनमपि किञ्चित् आलापं संस्कृतेन कुर्यात्। गच्छता कालेन कालावधिवृद्धिः अवश्यम् अनायासेन जायेत। तादृशानां कृतसंकल्पानां मेलने भाषणानि इमानि मुद्रितानि इति भाति। पश्यामः श्रुणुमश्च।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-76985117493519073882010-09-24T14:58:00.000-07:002010-09-24T14:59:27.346-07:00

आहबोः कालात्, AIR-संस्थया संस्कृतभाषामुद्रितवार्ताः अन्तर्जाले आरोप्यन्ते। किन्तु, मुद्रणसमीकरणे अपेक्षिते सति, श्रवणविघ्नाः आसन्। किन्तु, परिष्कारः जातः। यद्यपि प्रतिपदं नैव अवगम्यते, तथाऽपि महान् लाभः श्रवमात्रेण। अन्तर्जालसङ्केतं दक्षिणभागस्थायां मञ्जूषायां निवेदितम्। श्रुणुमः वयम् -- इयम् आकाशवाणी ...

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-43152101347393895562010-09-22T11:55:00.000-07:002010-09-22T12:25:09.033-07:00

क्वचित् घटनाः लोकचैतन्ये रेखिताः भवन्ति। इदनीन्तनम् उदाहरणं किञ्चन ९/११ यथा। तथैव घटनान्तरं पुरा titanic-नैकायाः निमज्जनम्। किन्तु भाति यत् वास्तविकघटना न केनापि ज्ञायते इति। अद्य, नाविकस्य पौत्री अघोषयत् -- निमज्जनस्य कारणान्तरं वर्त्तते -- इति। यद्यपि एषा कथा सुप्रसिद्धा, बहुभिः विद्वद्भिः कारणान्वेषणे महान् प्रयासः कृतः, तथापि अंशोऽयम् अन्धतमसि स्थितः। उद्घुष्टं यत् तस्मिन् एव काले नूतनः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-1170902091269376642010-09-21T05:28:00.000-07:002010-09-22T12:23:10.379-07:00

गते सप्ताहान्ते कावेरीनामकशिबिरम् आवासीयं प्रावर्तत देशस्य अस्य पश्चिमे तटे, golden-gate-सेतोः पार्श्वे, पर्वतशिखरे। रमणीयं स्थलं, सुखमयं संस्कृतव्याप्तदिगन्तरं, रुचिकरं महार्हं भोजनम् इत्यादि सर्वमपि आह्लादजनकम्। कुटुम्बशिबिरेऽस्मिन् न केवलं ज्येष्ठाः, प्रत्युत बालाः युवकाः युवत्यः प्रौढाश्च भागम् अवहन्। दिनद्वयेऽपि उपषष्टि संस्कृतप्रेमिनः कालं नीतवन्तः। संस्कृतेन पठनं, संस्कृतेन योगाचरणं, तेनैव

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-887939788177718612010-09-15T07:36:00.000-07:002010-09-15T08:04:28.801-07:00

वेदान्तदर्शनस्य मूलभूतग्रन्थाः उपनिषदः एव, यस्मात् सर्वेऽपि ताः पठितुकामाः। यतो हि बहुत्र आर्षप्रयोगाः विहिताः, भाष्यं लाभाय भवति। किन्तु भाष्ये पूर्वपक्षसिद्धन्तनिराकारः इत्यादयः अंशाः अपि अन्तर्हिताः भवन्ति। आदौ प्रथमावृत्तौ अनावश्यकम् इदं सर्वम्। अमरदासस्य मणिप्रभा व्याख्या वर्त्तते, यत्र मुख्यभूताः एव अंशाः प्रकाशिताः। कथमपि बहूनां संस्कृतज्ञानां ग्रन्थोऽयम् अपरिचितः।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-58664023772438450962010-09-15T07:11:00.001-07:002010-09-15T07:32:25.911-07:00

कथमपि संस्कृते काठिन्यबुद्धिः प्रसृता। सरलमुखे प्रदर्शिते सति, नैव इदं निजसंस्कृतं -- इति प्रतिवचनम्। नाम, संस्कृतस्य द्वैविध्यं (सरलमुखं प्रौढमुखं) अङ्गीक्रियते। तथापि सरलमुखं बालानाम् एव, न तु अस्काकम् इति भावना। एतैः महर्षिः वाल्मीकिः अपि बालेन गण्यते इव। सोऽन्तःपुरं प्रविश्यैव कौसल्यामिदमब्रवीत् । पायसं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रीयं त्विदमात्मनः ॥कौसल्यायै नरपतिः पायसार्धं ददौ तदा । अर्धादर्धं ददौ

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-50801253764040053852010-09-14T12:05:00.000-07:002010-09-14T12:15:10.323-07:00

आदौ, यदा व्यावहारिकसंस्कृतस्य उपस्थापनं क्रियते, बहूनि सरलवाक्यानि वदामः -- मम पुस्तकं ददातु -- यथा। कर्ता, कर्म, क्रिया यथाक्रमं योजयित्वा, वाक्यरचना। गच्छता कालेन, सः एव प्रयोगः अभ्यस्तः भवति। परन्तु, यदा विद्वद्वचनं परिशीलयामः, क्रमान्तरं बहुत्र दृश्यते। कदाचित् अंशोऽयं भाति -- छादसः सौन्दर्यं श्रूयते। रामायणे विश्वामित्रः वसिष्ठात् पृच्छति -- शबला दीयतां मम। छान्दसः कारणात् सौन्दर्यं वर्त्तते

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-11168074991162036502010-09-14T11:55:00.001-07:002010-09-14T12:15:24.696-07:00

पस्थानकाले सर्वेषु गृहेषु मङ्गलोक्तिः श्रूयते। गृहिण्यः संस्कृतभाषाम् अजानत्यः अपि कदाचित् परम्परागतानि "ईश्वरो रक्षतु" इत्यादीनि वाक्यानि उच्चारयेयुः। अद्यत्वे संस्कृतबालाः वयं -- पुनर्मिलामः -- इत्यादीनि उच्चारयेम। यदा स्मृतिग्रन्थान् परिशीलयामः, अन्येऽपि प्रयोगाः शतशः दृश्यते। उदाह्रियते। विश्वामित्रः महाराजः वसिष्ठाश्रमं गत्वा, सत्कारं स्वीकृत्य निर्वर्तनाकाङ्क्षी सन्, उच्चारयति --

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-36655333195954079152010-09-14T06:58:00.000-07:002010-09-14T07:14:59.540-07:00

ज्ञानवर्धनाय बहुविधग्रन्थान् पठितुं प्रयते सम। तदा तु बहूनि अपरिचितपदानि दृष्टिपथम् आयान्ति। तादृशं प्रतिपदं कोशे अन्वेष्टव्यम्। अर्थः कः, लिङ्गं किं, विग्रहवाक्यं किम् इति विज्ञेयम्। पठने पिपीलिकागतिः। कदाचित् पृष्टोऽहं मित्रेण -- किं भोः, एवमेव सर्वभाषाग्रन्थपठने चेष्टा -- इति। हुं, परिशील्यम् -- इति उत्तरितम्। अग्रे कदाचित् ग्रन्थशालां गतः। तत्र बालानां पठनाभ्यासाय स्तरयुक्ताः ग्रन्थाः

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-12094152711287405112010-05-13T04:08:00.000-07:002010-05-13T04:38:49.259-07:00

बहुशः, सर्वेषामपि पठितॄणां न केवलं संस्कृते रुचिः, परन्तु वेदान्ते साहित्ये वा रुचिरपि स्यात्। बाल्ये संस्कृतम् अधीतं चेत्, पितॄणामपि संस्कृतश्रद्धा स्यात्। प्रौढावस्थायाम् अधीतं चेत्, स्वस्यैव संस्कृतश्रद्धा स्यात्। गतदशके, ततः प्राक् च, बहुभिः हितैषिभिः महती संस्कृतसेवा आचरिता। ततः संस्कृतपरम्परा कणशः आश्वासिता।संस्कृताध्ययनं बहुत्र क्रियते। अन्तर्जालस्य महान् लाभः, यतो हि, दूरे स्थितेऽपि बहवः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-28853481560642679342009-12-02T13:14:00.000-08:002009-12-02T13:43:51.672-08:00

द्विजानां नित्यकर्माणि बहूनि वर्त्तन्ते। सर्वत्र वैदिकमन्त्राः प्रयुक्ताः इत्यस्मात् अनुपनीतानाम् अधिकारः न वर्त्तते इति केषाञ्चन मतम्। भवतु। यथा उपनीतानां वैदिककर्माणि वर्त्तन्ते, अनुपनीतानां पौराणिककर्माणि अपि वर्त्तन्ते। समानता तु अस्त्येव।एषु कार्येषु अन्यतमं ब्रह्मयज्ञं नाम। मुख्यतया, अधीतस्य पुनरावृत्तिः क्रियते। वेदपण्डिताः प्रतिदिनं वेदस्य किञ्चित् भागं जपन्ति। अन्ये शास्त्रविदः

अनामकःnoreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-15638693361064690432009-10-28T14:15:00.000-07:002009-10-28T14:46:02.366-07:00

अद्यत्वे, बहुत्र भारतीयानां एकमतं -- संस्कृतं किमर्थम्? संस्कृतं तु साधनमात्रं, न तु साध्यम्। आयासः साध्यमात्रे भवतु -- इति। पुरा, साधनं कृत्वा, अधिकारं लब्ध्वा, सर्वेऽपि अग्रे सरन्ति। सा पद्धतिः लुप्ता जाता। साधनं नाम तद्वस्तु यत् लक्ष्यं प्रति सोपानायते। न तु वृथा किञ्चिदपि। किन्तु वक्रचिन्तनं सर्वत्र प्रसृतम्।संस्कृतेन सूक्ष्मतया विस्तारेण स्पष्टतया चर्चितान् विषयान् अधिकर्तुं संस्कृतभाषा

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-89472621638858867652009-10-19T14:27:00.000-07:002009-10-19T14:39:44.419-07:00

प्रायेण पठितारः संस्कृत-भार्त्या परिचिताः। बहवः कार्यकर्तारः साप्ताहिक-वर्गान् चालयन्ति। तत्र, भाषा-कौशल-विकसनार्थं सर्वैः कानिचन वाक्यानि वक्तव्यानि भवन्ति। आदौ तु तानि सरलानि भवन्ति, कालेन नूतन-प्रयोगाः प्रयुज्यन्ते। शिक्षकः कृतसंकल्पः, यथाशक्ति पाठयति, तस्य किञ्चित् प्रधानतन्त्रं दशवाक्यानि नाम इदमेव। तत् तु डोला इव।आदौ छात्राः भीताः लज्जया वदन्ति, स्तरवर्धनार्थं लिखित्वा वर्गे पठन्ति। अनन्तरं

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-9400028778747900462009-10-19T14:12:00.000-07:002009-10-19T14:26:24.878-07:00

कस्यापि भाषायाः चत्वारि सोपानानि नाम -- श्रवणं, भाषणं, पठनं, लेखनं चेति। काले अतीते, कथमपि विपरीतम् अभवत् -- ऊर्ध्वमूलम् अधः शाखं यथा। अद्यत्वे, विभिन्नमाध्यमैः संस्कृतप्रचारः प्रवर्तते। तेषु अन्यतमः अन्तर्जालोऽयं, सर्वेषां तृणान्दोलनानां आश्रयः। आदौ अन्तर्जाले लिपिमाध्यमेनैव कार्यं क्रियते। अधुना न तथा -- ध्वनिप्रवाहः, चित्राणि, चलच्चित्राणि च प्रचुरणि। संस्कृतक्षेत्रेऽपि तादृशी आद्यता

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-41912800350135891742009-08-06T21:24:00.000-07:002009-08-06T21:54:30.791-07:00

ह्यः श्रावण-पौर्णिमा आसन्ना। तस्मिन्नेव मुहूर्ते, सर्वैः अपि द्विजैः वेदाध्ययनम् अनुवर्त्तनीयम्। अग्रिमदिवसे (अद्य नाम) संवत्सरप्रायश्चित्तम् अपि क्रियते। गायत्रीमन्त्रस्य अष्टोत्तरसहस्रावृत्तयः। बहुत्र बहुधा बहूनां गायत्र्युपदेशः क्रियते बाल्ये। किन्तु साधना विरला। यत्र उपासना दृढा, तत्राऽपि बहुधा मन्त्रार्थम् अविचार्य कर्तव्यतावशात्।लेशमात्रमन्त्रार्थः तु बहुषु ग्रन्थेषु, अन्तर्जालादिषु अपि

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-9701169344362462062009-08-03T19:25:00.000-07:002009-08-05T14:23:31.443-07:00

प्रश्नः यः पौनःपुण्येन पृच्छ्यते -- मोक्षस्य कारणं कर्म वा ज्ञानं वा इति। अद्वैतिनां मतं यत् कर्मयोगद्वारा चित्तशुद्धिः, पुनः ज्ञानेन अविद्यानाशः। सः एव भावः योगवासिष्ठायाम् अपि आदौ प्रतिपादितम्।अगस्तिः वदति --उभाभ्याम् अपि पक्षिभ्यां यथा खे पक्षिणां गतिः।तथैव ज्ञानकर्मभ्यां जायते परमं पदम्॥तात्पर्यं व्याचष्टे -- कर्मणां पूर्वभावः तु प्रवृत्ति-निवृत्तयोः युगपत् असम्भवात्

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-31724142096311847052009-08-03T16:05:00.000-07:002009-08-03T18:51:08.283-07:00

गीतायां (६-४७) उच्यते -- यो मां मद्गतेन अन्तरात्मना श्रद्धावान् भजते, सः मे युक्ततमो मतः -- इति।ज्ञातं सन्नपि उच्यते -- उपदेशः उत्तमः इति। कर्मयोगिभिः अत्र कृष्ण-पदस्य स्थाने, साधु-पदाश्रयः अपि स्यात्। साधु यथा -- परित्राणाय साधूनाम्। साधु-पदं विशेषणं, न तु विशेष्यम्। विशेष्येषु संस्कृतम् अपि अन्यतमं किमर्थं न? यः संस्कृतं भजति, सः युक्ततमः। केन कथंभूतः सन् भजति?वेङ्कटनाथ-भाष्यम् -- राजानं भजते

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-29454907900663049182009-08-03T15:20:00.000-07:002009-08-03T15:43:06.889-07:00

मित्रेण श्रुतम् इदम् -- भारते लघुतमेऽपि ग्रामे सर्वे विद्युत्सङ्केतं (email) कुर्वन्ति, यद्यपि सङ्गणककुशलता न स्यात्। विपण्यादीषु पृष्टे सति, सङ्केतं दीयते। किन्तु तद्द्वारा सम्पर्कः असम्भवः, यतो हि पठिता नास्ति। अरण्ये रोदनम् यथा। बहुधा, वयम् अमेरिका-वासिनः कमपि भारतीयग्रन्थं क्रेतुम् इच्छामः। लघ्वापणस्य विद्युत्सङ्केतं प्रति पत्रं प्रेष्यते, किन्तु कुतोऽपि न प्रत्युत्तरितम्। इदानीं मूलकारणं

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-36795366084594698952009-07-31T16:27:00.000-07:002009-08-01T05:33:56.822-07:00

गतसप्ताहे, मदागारपरिसरः उष्णासन्नः, यादृक् आक्षपटलिकैः न स्मर्यते। सामान्यसंवत्सरे ग्रीष्मर्तौ सप्ताहः यावत् उष्णतया पौराः उत्क्लिष्टाः, यस्मात् गृह-भोजनायलादिषु शीतकानि न स्युः। गतसप्ताहे परिसरवायुः स्थायी, सूर्यतापः अधिकः, वायुः आद्रीभूतः। अनेन सर्वेऽपि स्वेदक्लिन्नवस्त्राः, चलच्चित्रमन्दिरादि-शीतलस्थल-गताः, कारयानभ्रमकाः। परिवारविहीनाः सर्वे आदिनं कार्यालये मग्नाः। स्वदेहं न केवलं चिदग्निस्थम्

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-30349532277819043632009-07-30T01:18:00.000-07:002009-07-30T01:27:42.369-07:00

विश्ववाणी इत्यनेन मूर्छितः। भारते बहुश्रमेण संभाषणसन्देशादयः पत्रिकाः प्रकाश्यन्ते। अस्मिन् अपि अमेरिकादेशे विश्वविद्यालयीयैः पत्रिका प्रकाशिता। किमेतत् सम्भवम्? न विश्वसिमि। न केवलं तत्, किन्तु लेखकसामर्थ्यवर्धनम्। बहुत्र कोशाश्रयः करणीयः मया। यथा सन्देशः प्रतिमासम् प्रतीक्ष्यते, तथैव इयं विश्ववाणी-पत्रिका। तस्य सङ्क्तेतं तु भवद्सकाशे वर्तते एव। तथाऽपि अत्र सूच्यते -- http://

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-16844712745164111772009-07-30T00:38:00.000-07:002009-07-30T01:07:24.707-07:00

कथामाला इयं सुप्रसिद्धा, न केवलं संस्कृतक्षेत्रे, यतो हि गतेषु शतकेषु यात्रिकैः नीत्वा, विभिन्नदेशेषु नानाभाषाभिः प्रकाशिता। अद्यत्वे, यैः भारतमूलैः पितृभिः संस्कृतशिशवः इष्टाः (संस्कृतशिशुः नाम उन्नीतः परिपक्वः), तैः पञ्चतन्त्र-हितोपदेशादयः पाठ्यन्ते। बालकेभ्यः अवश्यम् रोचते मृगवचनादीनि।यदा मया किञ्चित् पठितम्, अभिज्ञातं यत् सर्वैः अपि तन्त्रमिदं पठनीयम्। गद्यपद्यात्मकं, नानार्थैः सन्निहितम् च।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-41261136018193634682009-07-30T00:26:00.000-07:002009-07-30T00:38:10.632-07:00

कतिपयेभ्यः मासेभ्यः पुटेऽस्मिन् प्रशान्तिः। एतादृशानि इतिवृत्ति-ब्लाग्-पत्राणि बहूनि यत्र आदौ बहु लिख्यते, किन्तु कालातीते आनाथ्यं गतानि। लज्जायै यत् अस्याम् अपि इतिवृत्त-मालायां सैव शोचनीया स्थितिः। कुतः तर्हि पुनः परिपालनम्? संस्कृतभारत्याः मासिक-पत्रिकायां, संभाषण-सन्देशे, इदमिदानीं बहूनां ब्लाग्-पत्राणां सङ्केतानि प्रकाशितानि। तेषु, अयमपि पठ्यमानः अन्यतमः। अहो ! पूर्वं पठितॄणाम् अभावेऽपि

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-62919030601361079652008-11-26T15:47:00.000-08:002008-11-26T16:11:53.402-08:00

अधुना वाचिकं यत् भारते, मुंबईनगरे स्फोटक-विस्फोटाः प्रचल्यमानाः सन्ति। युगपत् विभिन्नस्थलेषु कुहृदयैः कारितम्। आबालवृद्धाः स्वर्गम् प्रेषिताः। वार्तां प्राप्य, दुःखकथाः श्रुत्वा, चित्राणि दृष्ट्वा आर्द्रहृदयाः वयम्। किमर्थं एते अवराः मूढ-मतयः स्फोटक-हस्ताः आर्त-जनकाः सामान्य-पौर-हननाः नरक-गन्तारः एवम् आचरन्तीति आ-जीवन-कादम्बिनी कदापि न अवगम्यते। क्लैब्यमिदम्। देवः प्रार्थनीयः। किन्तु अभिमुखम् एव

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-69297453492102164302008-11-20T08:16:00.000-08:002009-08-01T05:37:45.439-07:00

चन्द्रगमनात् आकाशगमनात् वा देशस्य ख्याति-वृद्धिः भवेत्। कदापि अनपेक्षितं अपि भवेत्। यू-एस्-देशात् मासारम्भे यानं ISS-प्रति गतम्। तदा ज्ञान-वृद्ध्यर्थं अष्टपद-द्वयं अपि नीतम्। अष्टपदेन किं आकाशे जीवितुं शक्यते? किं तत्र जालं अपि निर्मातुं शक्यते इति द्वौ प्रश्नौ। किन्तु, यदा भूलोकः प्राप्तः, अभिज्ञातं यत् एकः षट्पदः अदृष्टं गतः। कदा, कुत्र, कथं इत्यादयः प्रश्नाः उदभवन्। तथापि, अवशिष्ट-अष्टपदेन

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-46392835443855145432008-11-20T07:27:00.000-08:002008-11-20T07:35:43.478-08:00

नामरामायणं लोके विश्रुतम्। शुद्धब्रह्मपरात्पर राम! इति आरभ्यते। रामसम्बोधनपदानि सर्वाणि, तेभ्यः रामायणस्य पुनर्कथनं च। सर्वाणि अपि सम्बोधनपदानि समस्तपदानि च। अतः केनचित् भागेन समासः अभ्यस्तः। तत किञ्चित् नाम -- विश्वामित्रप्रियधन राम -- इति। यत्र अनुवादः कृतः, तत्र -- रामस्य प्रियतमं धनं -- इति भावः। किन्तु व्याकरण-दृष्ट्या कथं एवं साधयेत् इति शङ्का जाता। यतः, धनं नपुंसकलिङ्गपदम्। रामः तु पुरुषः।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-65733715275783289882008-11-17T07:51:00.000-08:002008-11-17T07:54:47.215-08:00

श्रेष्ठतराः सन्न्यासिनः परमहंसाः इति कथ्यते। हंस-लक्षणं विवेचनम्। तत् यथा अस्मिन् श्लोके निर्दिष्टम् --हंसस्य चोर्ध्व-गमने गतिर्भवति निश्चला।तत्त्वाऽतत्त्व-विवेकोऽस्ति जल-दुग्ध-विभागवत्॥अज्ञान-ज्ञानयोस्तत्त्वं विेवेचयति हंसकः। (शिवपुराणे १५।१०)

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-38548723731631397672008-11-17T07:28:00.000-08:002008-11-17T07:34:31.275-08:00

शुभावसरेषु अवश्यं संस्कृतेनापि आह्वान-पत्रिकाः प्रेषणीयाः। शीर्षकं मङ्गल-पूर्वकं भवतु इति परम्परा। संस्कृतं देवभाषा, अतः संस्कृतेन लिखिता पत्रिका मङ्गल-पत्रिका एव ... न केवलं शीर्षके! तथाऽपि श्लोकयुगलं सरलसंस्कृतेन --मङ्गल-ध्वनि-गानश्च बभूव बहु सर्वतः।वाद्य-ध्वनिरभूद् रम्यो सर्वानन्द-प्रवर्धनः॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-1244583973163512872008-11-14T05:29:00.001-08:002008-11-14T05:39:38.176-08:00

(पाठद्वयस्य मिश्रणं कृतम्। अन्तिम-वाक्यार्थ-भेदत्वात् द्वेऽपि दीयेते)तत् ब्रह्म परमं नित्यं ध्येयं यत् सूर्यमण्डले।सवितुः सकलोत्पत्ति-स्थिति-संहार-कारिणः॥वरेण्यं आश्रयणीयं यदाधारं इदं जगत्।भर्गस्य साक्षात्कारेण विद्या तत्-कार्य-दाहकम्॥देवस्य ज्ञान-रूपस्य स्वानन्दात् क्रीडतोऽपि वा।धीमह्यहं स एवेति तेनैवाभेद-सिद्धये॥धियोऽन्तःकरणे वृत्तीः प्रत्यक् प्रवण-चारिणीः।य इत्यरूपं अव्यक्तं

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-4171178738790422002008-11-14T05:27:00.000-08:002008-11-14T05:28:38.992-08:00

विश्वामित्रेण --देवस्य सवितुस्तस्य धियो यो नः प्रचोदयात्।भर्गो वरेण्यं तद्ब्रह्म धीमहीत्यर्थ उच्यते॥अगस्त्येन --यो देवः सविताऽस्माकं धियो धर्मादिगोचरः।प्रेरयेत् तस्य यद्भर्गः तद्वरेण्यं उपास्महे॥मन्त्रदीपिकायाम् --देवस्य सवितुस्तेजो वरेण्यं भर्गसंज्ञितम्।ध्यायेमहीति शब्दोक्तौ धीमहीत्यर्थ उच्यते॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-70650694653309388142008-11-14T05:24:00.000-08:002008-11-14T05:27:27.991-08:00

सवितुः सर्वजगतः प्रसवितुः जगत्कारणस्य देवस्य द्योतनस्वभावस्य स्वयं प्रकाशचिदेकरसस्य वरेण्यं वरणीयं सर्वैः प्रार्थनीयं सुखैकतानरूपं सर्वैः सुखस्यैव प्रार्थनीयत्वात्। भर्गः भ्रस्जदाहे प्रकृतिप्राकृतलक्षणसंसारस्य दाहकं यः धियः धी-वृत्तीः प्रचोदयात् सदा प्रेरयति। तस्य बुध्यादि-प्रेरकस्य सवितुः देवस्य वरेण्यं परमानन्दैकरसं भर्गः सकारान्तः संसारदाहकं निर्गुणं धीमहि ध्यायामः इति।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-40741483896509213912008-11-14T05:14:00.000-08:002008-11-14T05:24:22.881-08:00

यद्ब्रह्म नित्यं हृदि सन्निविष्टं मां प्रेरयेत् तिष्ठति नः सुबुद्धिः।भर्गस्तदाख्यं भजनीयं एतत् ध्यायामि नित्यं रविमण्डलस्थम्॥देवस्य सवितुर्मध्ये यो भर्गो नो धियः स्वयम्।प्रचोदयात् तत्वरेण्यं धीमहीत्यन्वयक्रमः॥द्युस्थानात् द्योतनाद्वाऽपि भानुर्देव उदाहृतः।जगत्प्रसव-हेतुत्वात् स एव सविता भवेत्॥तत्सम्बन्धी च यो भर्गः पापानां भञ्जकत्वतः।अस्माकं कार्यविषये बुद्धीः प्रेरयतीह यः॥तद्ब्रह्म प्रार्थनीयं

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-68193557046928905882008-11-11T06:06:00.001-08:002008-11-11T06:41:02.850-08:00

ईश्वरः किमर्थं प्रार्थ्यते इति पृष्टे सति, केषाञ्चन मतं यत् सः बलतरः इति। निर्धनिकः धनलाभाय धनवन्तं एव प्रार्थयते, न तु अपरं निरुपायम् इति न्यायेन। यतः, अपरः निर्बलः कथम् अस्मान् रक्षेत्।

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-26888096086437467282008-11-10T07:29:00.000-08:002008-11-10T08:02:19.140-08:00

भारतगमने, सदा देवालय-अटनं क्रियते। तथा एकदा प्रसिद्धं हनुमतः क्षेत्रं गतः। भक्ताः स्वाकाङ्क्षां पत्रे सम्यक् लिखित्वा, नालिकेरसहितं रज्जुना बद्ध्वा आकाङ्क्षा-वरार्थं प्रार्थयन्ते। तदा रामायणस्य कस्यचन मन्त्रश्लोकस्य उच्चारणं करणीयम् इति प्रक्रिया। तत्तु भित्तौ आङ्ग्ललिप्या मुद्रितम्। न तु लिप्यान्तरेण! दीर्घता कुत्र, महाप्राणता कुत्र इति कथं वा ज्ञातव्यम्? अर्चके पृष्टे सति, न कोऽपि लाभः। इदानीं

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-1328907224893676152008-11-10T06:55:00.000-08:002008-11-10T07:06:10.593-08:00

गीतायाः ख्यातोक्तिः -- समत्वं योग उच्यते (२।४८)। तथैव सा पुनर्वदति -- समः सङ्ग-विवर्जितः (१२।१८)। भाष्ये ज्ञानेश्वरः उदाहरति --य आत्मानं रोपयति यः शस्त्रेण च्छिनत्ति च।उभयोः सदृशीं छायां यथा वृक्षः प्रयच्छति॥१२।१९९वृक्षः सर्वेभ्यः छायां प्रयच्छति, शीतलत्वं प्रयच्छति, पक्षपातं विना। ते वृक्षस्य आरोपनं किं कृतवन्तः इति अचिन्तयित्वा। आरोपनं नाम बीज-वपनं, सेचनम् इत्यादीनि। तथैव छायास्थः किं शस्त्रेण

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-85845447289356175282008-11-09T22:56:00.001-08:002008-11-09T23:01:45.504-08:00

स्वस्ति श्रीचान्द्रमानेन (अमुक)नामसंवत्सरे (अमुक)तिथौ (अमुक) वासरे dd-mm-yy रात्रौ hh:mm समये सुमुहूर्ते देवाग्निद्विजसन्निधौ ... सह विवाह-शुभ-महोत्सवः भविष्यतीति महद्भिः सुनिश्चितम्। शुभेऽस्मिन् प्रसङ्गे भवन्तः सकुटुम्ब-बन्धु-मित्र-समेताः समागत्य वधूवरौ स्वीयामोघ-शुभाशीर्भिः अभिनन्द्य अस्मान् प्रमोदयन्तु।स्थानम् -- ...

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-70156502368651547002008-11-09T22:48:00.000-08:002008-11-09T23:01:34.856-08:00

स्वस्तिश्री (अमुक)संवत्सरस्य (अमुक) मासे (अमुक) दिने (अमुक) पक्षे (अमुकस्मिन्) तिथौ (dd-mm-yyyy तमे दिनाङ्के) (अमुक) वासरे (अमुक) अह्णे hh:mm वादने (अमुक) लग्ने सुमुहूर्ते ... इत्यनयोः विवाह-महोत्सवः गुरुजनैः श्रीकुलदेवतानुग्रहेण निश्चितः। ... प्रचलिष्यमाणे अतिथिसत्कार-कार्यक्रमे भवन्तः सकुटुम्बं समुपस्थाय वधूवरौ आशीर्भिः अनुगृह्णन्तु इति सप्रश्रयं प्रार्थयामहे।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-17663658955326346492008-11-09T22:39:00.000-08:002008-11-09T22:52:50.232-08:00

श्रीमद्भ्यः (अमुकेभ्यः) सन्तु नमांसि भूयांसि / सन्त्वाशिषः। उभयकुशलोपरि। स्वस्ति श्रीयुत (अमुक) नाम संवत्सरे (एवं अयने, मासे, पक्षे, तिथौ, नक्षत्रे, योगे) शुभतिथौ (dd-mm-yyyy) प्रातः (hh:mm घण्टायाः परं hh:mm घण्टायाः पूर्वं) (अमुक) लग्ने कन्यका-प्रदानं कर्तुं शुभ-मुहूर्तः सर्व-शक्तेः ईश्वरस्य कृपां पुरस्कृत्य श्री-भूषित जगद्गुरु शङ्कराचार्य-वर्याणां परिपूर्णाज्ञाऽनुग्रह पुरस्सरं महद्भिः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-87192545354359594132008-11-09T22:21:00.001-08:002008-11-17T07:36:11.769-08:00

वयं सर्वे संस्कृतानुरागिणः षोडशसंस्कारान्, अन्यानि शुभ-कार्याणि च आचरामः। तदा तु संस्कृत-मित्रेभ्यः आह्वान-पत्रिकां संस्कृतेन अपि प्रेषयामः। न्यूनातिन्यूनं विवाह-समये। तदा, मङ्गल-श्लोकः कः वा स्थाप्यते पत्रिकायाम्? द्वित्राः श्लोकाः --शिव-पार्वत्योः --पाणि-ग्रहे पर्वत-राज-पुत्र्याः पादाम्बुजं पाणि-सरोरुहाभ्याम्।अश्मानं आरोपयतः स्मरारेः मन्दस्मितं मङ्गलं आतनोतु॥सीता-रामयोः --जानक्याः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-73119442232133951102008-05-27T23:29:00.000-07:002008-05-28T07:25:35.649-07:00

अन्वयः द्विधा। खण्डान्वयः दण्डान्वयः चेति। अन्वयः तु एकः। यदि अाकांक्षया पद्धत्या अन्वयः रच्यते, खण्डान्वयः इति कथ्यते। यदि अन्वयक्रमेण एव रच्यते, दण्डान्वयः इति कथ्यते। रघुवंशस्य उपरि मल्लिनाथः दण्डान्वयेन बोधयति, जिनसमुद्रः खण्डान्वयेन बोधयति। अधः एकस्य श्लोकस्य उदाहरणं दीयते।अथ प्रजानामधिपः प्रभाते जायाप्रतिग्राहितगन्धमाल्याम्।वनाय पीतप्रतिबद्धवत्सां यशोधनो धेनुमृषेर्मुमोच।।२-१।।अन्वयः -- अथ

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-585119754513254252008-05-06T10:25:00.000-07:002008-05-06T10:45:12.868-07:00

प्रायेण सर्वेऽपि पठितारः "आकाशवाणी/AIR" संस्थां जानीयुः। अन्तर्जाले अस्याः संस्थायाः इतिहासे किञ्चित्मात्रं गवेषणं कृतम्। इङ्ग्लण्ड-शासन-समये AIR इति नाम्ना संस्थया व्यवह्रियते स्म। स्वातन्त्रताऽनन्तरं आकाशवाणी इति पदं प्रयोक्तुं प्रयतते स्म सा संस्था। किन्तु, तदा तमिलु-जनैः विरोधः कृतः -- इदं पदं हिन्दी-पदं, यस्य आक्षेपः अस्मदोपरि न सोढव्यः-- इति। वस्तुतया इदं पदं कन्नडा-भाषायाः स्वीकृतम्। बहोः

अनामकःnoreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-77839670457215949162008-04-07T15:23:00.000-07:002008-04-07T15:30:10.396-07:00

सूर्य-संवेदना-पुष्पैः दीप्तिः कारुण्यगंधनेलब्ध्वा शं नववर्षेस्मिन् कुर्यात् सर्वत्र मङ्गलम्अन्वयः -- सूर्येण दीप्तिः, संवेदनया कारुण्यं, पुष्पेण गन्धनम्। [एवं] शं लब्ध्वा, नववर्षेस्मिन् सर्वत्र मङ्गलं कुर्यात्।सूर्यः प्रकाशं ददाति। पुष्पं सुगन्धं ददाति। विचारं कारुण्यं ददाति। सूर्येण विचारेन पुष्पेण च प्रकाशं कारुण्यं सुगन्धं च (शं नाम) लब्ध्वा, सर्वत्र मङ्गलं कुर्यात्। वयं सर्वेऽपि सूर्याः भवामः

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-3780394798317520422008-04-04T11:36:00.000-07:002008-04-04T11:41:23.245-07:00

बण्टी -- यदि स्मरण-शक्तिः क्षीणा जायते, सर्वं नश्यति।बब्ली -- सत्यं भोः! अहं पत्न्याः जन्मदिनं व्यस्मरम्। सा कार्‌यानेन गृहं अतिक्रामितवती। सर्वं नष्टं जातम्!

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-43530178135748442412008-04-04T09:28:00.000-07:002008-04-04T09:40:10.007-07:00

अस्मिन् जगति वयं सर्वेऽपि भागिनः। अधिकाधिकं स्वकार्यमेव पालयन्तः वयं तीव्रवेगेन जायमानानि परिवर्तनानि न गणयामः। मानवावधानं पुनः जगति एकाग्रीकर्तुं, घण्टात्मक-कार्यक्रमः आयोजितः। निर्दिष्टे समये, सर्वैः यथाशक्ति दीपनिर्वापनं करणीयमिति। सामान्यरात्रेः अपेक्षया भेदः तु अवर्तत एव। सिद्नी-नगरे पूर्व-चित्रं वामतः, होरावधिचित्रं दक्षिणतः। अधिकतया कृष्णीकरणं अन्तर्जाले प्रावर्तत, यथा गूगल्-नाम संस्थया

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-67888641019623925862008-04-03T21:27:00.000-07:002008-04-03T21:35:45.703-07:00

अमेरिका-वासिभ्यः एतादृशानि चित्राणि समानानि। यतः हिमपातः तु भवत्येव। किन्तु, अस्मिन् चित्रे न कोऽपि हिमपातः। किं तर्हि? गत-मासे, विश्व-उपधान-युद्धम् आयोजितम्। भागिनः निर्दिष्टेषु स्थलेषु उपधानानि आनीय, युद्धार्थं संम्मिलिताः। मध्येयुद्धं कणाः सर्वत्र प्रसारिताः। हिमपातः इव सुन्दरं दृश्यम्।

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-76501426745797127522008-04-03T21:16:00.000-07:002008-04-03T21:23:27.049-07:00

ब्रह्मानन्द-त्रिपाठिनः व्याख्या -- विदुषां शब्दविद्या (सम्पूर्ण-वाङ्मयं) राज्ञां च प्रजा यदि संसारेऽस्मिन् केनापि एकेन उपायेन वशतां याति तत् कोषसङ्ग्रहम् एव। अत एव इयम् अभियुक्तोक्तिः सुप्रसिद्धा --विदुषां भूभुजां वाऽपि शब्दविद्या तथा प्रजा।संसारे वशतामेति न विना कोषसङ्ग्रहम्॥

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-6472058685979756752008-04-03T21:08:00.000-07:002008-04-03T21:14:34.512-07:00

ब्रह्मानन्द-त्रिपाठिनः व्याख्यासमाहृत्यान्यतन्त्राणि सङ्क्षिप्तैः प्रतिसंस्कृतैः।सम्पूर्णमुच्यते वर्गैर्नामलिङ्गानुशासनम्॥पद्येऽस्मिन् अभिधेयप्रयोजनं प्रदर्शयति -- समाहृत्येति। अन्यतन्त्राणि अन्येषां व्याडिप्रभृतीनां तन्त्राणि नामलिङ्गानुशासनानि, नामानि च लीङ्गानि च तानि, अनुशिष्यन्ते बोध्यन्ते अनेन तानि, समाहृत्य एकीकृत्य सङ्गृह्येत्यर्थः, सङ्क्षिप्तैः परिमितशब्दैः, प्रतिसंस्कृतैः यथायथं

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-38168431230952192242008-01-31T09:29:00.000-08:002008-01-31T09:37:29.744-08:00

बहुषु स्थलेशु युद्धं प्रचलत् अस्ति। मानवानाम् इतिहासे कदाऽपि शान्तिकालः आसीत् वा इति प्रश्नः पृच्छ्यते। वर्तमानं युद्धं तु स्वलाभस्थे व्यर्थ-कार्ये न तु धर्मसमाजरक्षणपोषणयोः। समाजहितयुद्धं भिन्नम्, किन्तु तादृशयुद्धानि विरलानि। श्रीलङ्कादेशे न केवलं युद्धं प्रचलति, किन्तु बलेन बालकाः अपि हटाः कृताः। तत्र, कस्याश्चन महिलायाः क्रन्दनम् -- प्रातः मृदु कोकिलगीतं श्रूयतां, न तु गोल-प्रस्फोटादीनां

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-45856839467908757492008-01-25T10:56:00.000-08:002008-01-25T11:27:46.848-08:00

विश्वयुद्धे अनेके योद्धारः यशस्विनः। कदाऽपि दशकानन्तरं कस्यापि योद्धुः वीरकथा श्रूयते, अनन्तरं तेन योद्ध्रे पुरस्कारः दीयते। युद्धसमये कश्चन अनाथः तत्रत्यैः जनैः स्वीकृतः। किञ्च, अयं पुरुषः बालकः वा न, सः तु भल्लूकः। असामान्या कथा . . . कथञ्चित्, अस्य भल्लूकस्य, योद्धॄणां च मित्रता उत्पन्ना। कालक्रमेण हिंस्रः सः वशीकृतः। यदा युद्धस्थलपरिवर्तनं जातं, ते योद्धारः अपगन्तव्याः, किन्तु एतं भल्लूकं

अनामकःnoreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-20442503543482977242008-01-23T16:39:00.000-08:002008-01-23T16:50:34.556-08:00

अन्तर्जाले, कस्यचन शिशोः चित्राणि दृष्टानि। सुन्दरानि इत्यतः अत्रापि चित्रे प्रकाश्येते। रूशन् नामकः अयम्। बालकाः किं मन्यन्ते इति कोऽपि न जाने . . . मुखं तु बालकानां हृद्भावनायाः बिम्बं न भवति खलु? अतः वयं एव चिन्तयामः अयं किं करोति इति।अहं चिन्तयामि यत् एषः भावी पण्डितः। प्रथमचित्रे मूलगीताग्रन्थं संस्कृतेन स्वयं पठित्वा, तीव्र-चिन्तनं करोति। सर्वं अपि आशङ्कां अपनय्य, अनन्तरं प्रवचति

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-72378398232227607072008-01-18T12:22:00.000-08:002008-01-18T12:36:45.382-08:00

सर्वेऽपि जनाः न समानाः। केचन विद्वांसः, केचन क्रीडानिपुणाः। केषाञ्चन मनसि नानाविधरोगाः। एकः रोगः एवमस्ति -- अस्मिन् लेखे बहवः अक्षराः वर्तन्ते। सर्वेऽपि कृष्ण-वर्णाक्षराः प्रायेण। अथवा लिप्याः वर्णं परिवर्त्य सर्वेऽपि अक्षराः रक्ताः स्युः। किन्तु, केचन जनाः सन्ति येषाम् अनुभवः एवं नास्ति। कथं तर्हि? सर्वस्य अक्षरस्य वर्णः पृथक् अस्ति। अतः शब्दः इत्येवं दृश्येत। यत्र यत्र श-कारः अस्ति, तत्र तत्र

अनामकःnoreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8587359.post-41019343626180823622007-12-12T11:58:00.001-08:002007-12-12T12:02:06.946-08:00

गजाः अपि पादत्राणानि धर्तुम् इच्छन्ति ननु ! सिङ्गपुरे, जन्तुशालायां, गजानां पादवेदनां शामयितुं विशिष्ट-पादत्राणानि धारयन्ति एते हस्तिपाः। कियता धार्ष्ट्रेन भवितव्यं तैः !!

अनामकःnoreply@blogger.com0